Cahit Arf’ın 1959’da Atatürk Üniversitesi’nde (Erzurum) verdiği “Makine Düşünebilir mi ve Nasıl Düşünebilir?” başlıklı halk konferansı bildirisi (Atatürk Üniversitesi Yayınları, s. 91-103), Turing’in 1950’deki sorusundan kısa süre sonra Türkiye’de bu konuyu ele alan erken ve derin bir çalışmadır. Arf, konuyu halka anlaşılır, somut örneklerle ve matematikçi titizliğiyle açıklar. Yapay zeka tartışmaları için hâlâ günceldir.
Makine Düşünebilir mi?Arf’a göre evet, belirli bir anlamda düşünebilir. Düşünmeyi “girdi-alıp farklı tepkiler üretme” olarak tanımlar ve basit örnekler verir:
- Zilli saat (kurulduğu saatte çalması).
- Otomatik telefon (ahize kaldığında “düt” sesi verip bağlantı kurması).
- Tavuk-tavşan problemi gibi basit matematik sorularını çözen mekanik/elektronik düzenekler (toplam baş ve ayak sayısından hayvan sayılarını hesaplayan sistemler).
