İstanbul’un fethi, yalnız Türk ve İslam dünyası namına askeri bir zafer değil, bütün insanlık ve medeniyet için eşi bulunmayan bir hadisesidir. Türk egemenliğinin Doğu Roma hâkimiyetinin yerini almasıyla, din ve vicdan hürriyeti kavramı, ilk defa olarak Avrupa kültür dairesine girmiştir. Avrupa’nın doğusunda, Türk’ün din ve vicdan hürriyeti ile insan haklarına saygı ilkesinden doğan bu tarihî şafak, Ortaçağ loşluğuna son veren bir adım olmuştur. Doğudan gelen aydınlı fark eden Ortodoks dünyası, Katolik dindaşlarındansa Türk egemenliğine girmeyi gönüllü olarak tercih etmiştir. Öte yandan, tarihi belgeler, Katolik Hıristiyanların da, Türkleri, Bizans Ortodokslarına tercih edip onlara daha çok itimat ettiklerini gösteren örneklerle doludur.
